БОЗТОБЕ АЗ РӮЙДОДҲОИ ЗИНДАГӢ (Карим Давлат «Хандаи чашм». – Душанбе: Русская литература, 2022, 352 с.)

Зиндагии инсон пур аз рӯйдодҳост, ки дарку маърифати онҳо ба кас ҳам сабақи ҳаёт меомӯзаду ҳам завқи рӯзгордорӣ. Рӯйдодҳо гуногунанд. Онҳоро аз нигоҳи тавлид ба табиӣ ва иҷтимоӣ, вобаста ба оқибат фараҳбахш ва мудҳиш, аз ҷиҳати таъсир ба барангезанда ва хушҳолкунанда метавон ҷудо кард. Ҳамчунин тамоми рӯйдодҳо тибқи дараҷаи манфиатоварӣ иҷтимоӣ, гурӯҳӣ ва шахсӣ буда метавонанд.

Дар ин матлаб манзури мо баҳси рӯйдодҳои иҷтимоиест, ки дар мавридҳои мувофиқ, ногаҳон рух дода, бо мазмуну мантиқи баланд, ҷолибияти гуфтор ва руҳи таъсирпазир диққати мухотабонро ҷалб намуда, вирди забони дигарон ва манбаи илҳоми эҷодкорон мегарданд.

Ҳар як инсон дар зиндагии худ ба чунин рӯйдодҳо борҳо рӯ ба рӯ шудааст, онҳоро мушоҳида кардааст, аммо дарку маърифат ва дарёфти ҳикмати онҳо на ба ҳар кас даст додаву медиҳад.

Ҷавононро гумроҳӣ ба ифротгароӣ мебарад

Аз рӯи нишондоди оморӣ, ҷавонони то 30-сола қариб 70% аҳолии Тоҷикистонро ташкил медиҳанд. Ба ин хотир, вақте мегӯем, “ҷомеа”, асосан ҷавононро дар назар дорем ва вақте “мушкилоти ҷавонон” мегӯем, пеш аз ҳама, мушкилоти тамоми ҷомеаи Тоҷикистон дар назар аст.

Гуфта мешавад, имрӯзҳо ба ҳисоби миёна беш аз 80%-и таркиби гуруҳҳои ифротиро ҷавонон ташкил медиҳанд ва бо дарназардошти рушди технологияи муосир ва осебпазир гардидани фазои иттилоотӣ, беш аз 90%-и ҷавонон ҳадафи ҷалби эҳтимолӣ ба гуруҳҳои ифротӣ қарор гирифтаанд. Ин, воқеан, рақами нигаронкунанда ва ташвишовар барои ҷомеаи ҷаҳонӣ аст.

Албатта, мавқеи коршиносон нисбат ба омилҳо ва сабабҳои гаравидани ҷавонон ба гуруҳҳои ифротӣ гуногун мебошад. Аз маъмултарин сабабҳои матраҳ дар муҳокимаи коршиносони дохилӣ ва хориҷӣ ҷиҳати ба суръати тез ҷалб гардидани ҷавонон ба гуруҳҳои ифротӣ инҳо мебошанд:

ТАДБИРҲО ДАР САМТИ ТАШАККУЛИ ХУДШИНОСИИ МИЛЛИ

Пас аз ба даст овардани Истилоли давлати роҳбарияти олии мамлакат ба масъалаи ташаккули худшиносии милли таваҷҷуҳи зиёд зоҳир намуда, бад ин васила бо андешидани тадбирҳои муҳим мардуми мамлакатро ба ҳифзи арзишҳои милли, таҳкими пояҳои давлатдори ва таъмини амнияти давлат ҳидоят намуд. Аз рўзҳои аввали соҳибистилоли Ҳукумати мамлакат, махсусан Пешвои миллат муҳтарам Эмомали Раҳмон барои ташаккули худогоҳи ва худшиносии милли тадбирҳои зиёд андешиданд, ки ин омил боиси эҳёи дубораи арзишҳои милли, ҳифз ва муаррифии дубораи онҳо дар арсаи байналхали гардид. Ин тадбирҳои Ҳукумати Тоҷикистон иборатанд аз:

НАҚШИ ОИЛА ДАР ПЕШГИРИИ ХУРОФОТПАРАСТИ

Оила дар пешгирии зуҳуроти хуруфотпарасти нақши калиди дорад, зеро он нахустин мактабест, ки хишти аввали тарбия маҳз дар он ҷо гузошта мешавад ва агар ин хишт ибтидо каҷ гузошта шавад, то ба охир девори он каҷ хоҳад шуд. Дар ин самт, пеш аз ҳама, волидон бояд, ки нисбат ба раванди тарбияи фарзандон бетафовут набуда, бо онҳо кор баранд,  то ки онҳо сараро аз носара фарқ карда тавонанд. Воқеан, хурофот чист ва чаро бояд аз он канораҷўи кард?

Аз нуқтаи назари таълимоти дини, хурофот зуҳуротест, ки аз доираи дин берун аст. Хурофот дар аксари маврид мардумро ба худ гирифтор сохта, барои ба таври пайваста баланд ва беҳтар шудани сатҳи зиндагии онҳо монеаи ҷидди эҷод мекунад. Дар мавриди хурофот баёни андешаҳо, фирку мулоҳизаҳо гуногунанд ва дар заминаи муқоисаи андешаҳои дар боби он баёншуда, мафҳуми хурофотро чунин шарҳ додан мумкин аст: “Хурофот силсилаи бовариҳо ва ақидаҳо оид ба ин ё он мавзўи хосеро меноманд, ки дар зеҳни ин ё он гурўҳи муайян, бо сабаби дар бораи он мавзўъ дониши кофи надоштанашон шакл мегирад”.